Rozporządzenie UE 2023/1115 (EUDR) zasadniczo zmienia zasady wprowadzania wybranych towarów oraz pochodzących od nich produktów na rynek Unii Europejskiej. Jego celem jest ograniczenie globalnego wylesiania i degradacji lasów. Wiąże się to z kilkoma kryteriami: produkty trafiające na rynek unijny muszą być wolne od wylesiania, legalne w kraju produkcji oraz objęte procedurą należytej staranności.

EUDR obejmuje siedem towarów: kakao, kawę, palmę olejową, soję, bydło, kauczuk i drewno, a także szeroką gamę produktów wytworzonych na ich bazie (zgodnie z załącznikiem I do rozporządzenia). W praktyce oznacza to konieczność dokładniejszej identyfikacji pochodzenia surowców w łańcuchu dostaw.

Rola operatora i tradera

Kluczową rolę odgrywa operator, czyli podmiot, który po raz pierwszy wprowadza produkt na rynek UE albo eksportuje go poza UE. To na nim spoczywa obowiązek zapewnienia należytej staranności i złożenia oświadczenia (DDS) w Systemie Informacyjnym EUDR.

W praktyce operator musi sięgnąć w głąb łańcucha dostaw aż do miejsca produkcji surowca, gromadząc dane o dostawcach, kraju produkcji oraz geolokalizacji działek, z których pochodzi towar.

Istotną rolę pełnią również traderzy (podmioty udostępniające produkty na rynku UE). W zależności od wielkości przedsiębiorstwa mają oni obowiązki związane z identyfikowalnością oraz przekazywaniem informacji, w tym numerów referencyjnych DDS.

Due diligence w praktyce

Procedura należytej staranności składa się z trzech etapów: 

• zebrania informacji
• oceny ryzyka 
• i w razie konieczności wdrożenia działań ograniczających ryzyko. 

Dopiero gdy ryzyko zostanie ocenione jako nie większe niż znikome, możliwe jest złożenie oświadczenia DDS.

Wymagane dane obejmują m.in. kraj produkcji, identyfikację dostawców oraz współrzędne geolokalizacyjne wszystkich działek produkcyjnych. Dane te pozwalają zweryfikować, czy produkt nie pochodzi z terenów wylesionych po 31 grudnia 2020 r.

Dlaczego geolokalizacja jest kluczowa?

Geolokalizacja stanowi fundament systemu EUDR. Umożliwia jednoznaczne przypisanie surowca do konkretnego miejsca produkcji oraz jego weryfikację pod kątem wylesiania.

Ogólna deklaracja pochodzenia nie jest wystarczająca. Firma musi dysponować danymi pozwalającymi prześledzić produkt aż do poziomu działki lub działek, z których pochodzi surowiec.

DDS jako warunek wejścia na rynek
Ostatnim krokiem jest złożenie oświadczenia o należytej staranności w systemie informacyjnym Komisji Europejskiej i uzyskanie numeru referencyjnego. Bez tego produkt nie może być legalnie wprowadzony na rynek UE ani wyeksportowany.

DDS stanowi formalne potwierdzenie zgodności oraz podstawę dla kolejnych podmiotów w łańcuchu dostaw, które powinny posługiwać się tym numerem.

Wydłużony okres przejściowy                                                                                                             

Zgodnie z informacjami opublikowanymi m.in. na portalu gov.pl wprowadzono nowe terminy wdrożenia przepisów oraz wydłużono okres przejściowy:

• 30 grudnia 2026 r. – przepisy rozporządzenia zaczną obowiązywać dla dużych i średnich przedsiębiorstw 
• 30 czerwca 2027 r. – przepisy rozporządzenia zaczną obowiązywać dla mikro i małych przedsiębiorstw (dotyczy mikro i małych jednostek, które zostały ustanowione do 31 grudnia 2024).

Wpływ EUDR na biznes

EUDR istotnie zmienia sposób funkcjonowania handlu wybranymi towarami, zwiększając wymagania dotyczące danych, identyfikowalności i odpowiedzialności. W praktyce może ograniczyć dostęp do rynku UE dla dostawców, którzy nie są w stanie spełnić tych wymogów.

Dla firm oznacza to konieczność uporządkowania łańcucha dostaw, wdrożenia systemów śledzenia pochodzenia oraz usprawnienia wymiany informacji z partnerami biznesowymi.

W kontekście wymogów EUDR, moduł śledzenia pochodzenia w CSB-System wspiera firmy w pełnej identyfikowalności surowców i produktów na każdym etapie łańcucha dostaw, aż do poziomu konkretnej partii czy dostawcy. System umożliwia gromadzenie i powiązanie kluczowych danych, takich jak kraj pochodzenia, dostawcy czy informacje produkcyjne, co stanowi podstawę do realizacji obowiązków należytej staranności.

Dodatkowo, CSB pozwala na przejrzyste dokumentowanie przepływu towarów oraz szybki dostęp do wymaganych danych, co ułatwia przygotowanie oświadczeń DDS i ogranicza ryzyko wprowadzenia na rynek produktów niespełniających wymogów EUDR.